Advocaat-generaal Hogan: “Verbod op het onverdoofd slachten van dieren in het kader van een religieus ritueel in strijd met het EU-recht.”

In 2017 maakte het Vlaamse Gewest (België) een decreet ofwel wet van het Vlaams Parlement die in heel Vlaanderen geldt waarbij het verboden werd om dieren zonder verdoving te slachten.
Normaal was deze wet er al maar er was een uitzondering voor moslims en joden die onverdoofd de dieren slachten.
Volgens Islamitische en joodse religieuze traditie moeten dieren juist zonder verdoving worden geslacht.
Door deze nieuwe wet werd het voor moslims en joden dus onmogelijk om vlees te nuttigen volgens religieuze wijze.

Daarom hebben verschillende joodse en moslimverenigingen aan het Grondwettelijk Hof van België gevraagd om dit decreet (deze wet) geheel of gedeeltelijk te vernietigen.

Hoe zit het wettelijk?
Het EU-recht bepaalt dat dieren in principe alleen mogen worden gedood nadat zij eerst zijn verdoofd. Voor religieuze rituelen geldt er echter een uitzondering: slachten zonder verdoving is toegestaan, zolang dit in een erkend slachthuis gebeurt.
Dit staat in artikel 4, lid 1, verordening 1099/2009.
Deze uitzondering is een manier om de vrijheid van godsdienst te beschermen en staat in artikel 10, lid 1, EU-Handvest van de grondrechten.

Lidstaten (landen) mogen echter van deze uitzondering afwijken volgens artikel 26, lid 2, verordening 1099/2009.
Volgens het Grondwettelijk Hof van België is niet duidelijk in welke mate landen dat mogen doen.

Daarom heeft het Grondwettelijk Hof aan het Europese Hof van Justitie de volgende vragen gesteld:

• Mogen lidstaten een volledig verbod instellen op onverdoofd slachten?
• En is zo’n verbod verenigbaar met de vrijheid van godsdienst?

Verbod op het onverdoofd slachten van dieren in het kader van een religieus ritueel in strijd met het EU-recht
Het onverdoofd slachten van dieren is dus op grond van het EU-recht toegestaan voor moslims en joden als uitzondering op de hoofdregel dat alle dieren verdoofd moeten worden.
De mogelijkheid om strengere voorschriften vast te stellen bij het onverdoofd slachten van dieren mag er niet toe leiden dat deze uitzondering in feite teniet wordt gedaan.
Het volledig verbieden van het onverdoofd slachten van dieren leidt tot een dergelijk tenietgaan van de uitzondering en is om die reden in strijd met het EU-recht.
Dit is de conclusie van advocaat-generaal G. Hogan aan het EU-Hof in de Belgische zaak C-336/19 van de Vereniging Islamitisch Offerfeest Antwerpen en Unie van Moskeeën Antwerpen die 10 september 2020 plaats vond.

De advocaat-generaal concludeert ten eerste dat de uitzondering voor rituele slachtingen (artikel 4, lid 4, verordening 1099/2009) de wil van de EU-wetgever weerspiegelt om de vrijheid van godsdienst te eerbiedigen en te beschermen.
  
Het gaat hier om een beleidskeuze van de EU-wetgever.
Volgens de advocaat-generaal mag het EU-Hof niet toestaan dat individuele landen de EU-regels zo aanpassen dat religieuze uitzonderingen verdwijnen, vooral als maatregelen voor dierenwelzijn ervoor zorgen dat bepaalde religieuze groepen hun rituelen niet meer mogen uitvoeren.

De advocaat-generaal zegt dat landen wel strengere regels kunnen maken voor ritueel slachten.
Dit kan bijvoorbeeld om dieren beter te beschermen tijdens het onverdoofd slachten.
Maar de kern van het ritueel slachten moet altijd behouden blijven.
Landen mogen dit dus niet helemaal verbieden.

Een volledig verbod zou de essentie van ritueel slachten wegnemen.
En dat raakt de vrijheid van godsdienst, zoals vastgelegd in het EU-Handvest.
Het argument dat mensen het vlees in andere landen kunnen kopen, is volgens de advocaat generaal geen reden om het ritueel slachten te verbieden.

Wel mogen landen regels maken om het lijden van dieren zoveel mogelijk te beperken.
Bijvoorbeeld technische eisen in slachthuizen.
Deze regels komen bovenop de bestaande EU-verplichtingen, maar laten het ritueel slachten intact. Naar ons inziens zal het dierenwelzijn bij verdoofd slachten verbeterd moeten worden en niet de focus gelegd moet worden op alleen onverdoofd slachten.

Arrest
Het Europese Hof deed uitspraak in zaak C‑336/19 op 17 december 2020.
Daarna werd de zaak terugverwezen naar het Belgische Grondwettelijk Hof.
Op 30 september 2021 volgde het definitieve arrest, bekend als Arrest nr. 117/2021.

Wij zien het nog steeds als onze plicht naar de gemeenschap toe om initiatieven te organiseren.
Binnen het wettelijk kader bieden wij daarom een slachting aan die gebaseerd is op onze islamitische waarden en normen.
Dit gebeurt met respect voor alle inwoners van België en de Europese Unie.

We blijven zoeken naar efficiënte oplossingen in het kader van dierenwelzijn, gezondheid en vrijheid van godsdienst en samenwerking met nieuwe partners in het werkveld om onverdoofd slachten te waarborgen.

Vereniging Islamitisch Offerfeest Antwerpen
Voorlichtingsbureau Halalvoeding

Bron:
CURIA EUROPA